(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
14.23. అధ్యాయః 023
అశ్వమేధపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Ashvamedhika Parva - Chapter Topics
కృష్ణేనార్జునంప్రతి పృథగ్ఘ్రాణాదీంద్రియగుణప్రతిపాదనపూర్వకం తేషాం మనసా సహ వివాదప్రతిపాదకబ్రాహ్మణదంపతిసంవాదానువాదః॥ 1 ॥
Mahabharata - Ashvamedhika Parva - Chapter Text

బ్రాహ్మణ ఉవాచ।

అత్రాప్యుదాహరంతీమమితిహాసం పురాతనం।
సుభగే సప్తహోతౄణాం విధానమిహ యాదృశం॥ 14-23-1(93053)
ఘ్రాణశ్చక్షుశ్చ జిహ్వా చ త్వక్ శ్రోత్రం చైవ పంచమం।
మనో బుద్ధిశ్చ సప్తైతే హోతారః పృథగాశ్రితాః॥ 14-23-2(93054)
సూక్ష్మాకాశే సమం ప్రాప్తే న పశ్యంతీతరేతరం।
ఏతద్వై సప్తహోతృత్వం స్వభావాద్విద్ధి శోభనే॥ 14-23-3(93055)
బ్రాహ్మణ్యువాచ। 14-23-4x(7813)
సూక్ష్మే తు కాశే సంప్రాప్తే కథం నాన్యోన్యదర్శినః।
కథం స్వభావాద్భగవన్నేతదాచక్ష్వ మే ప్రభో॥ 14-23-4(93056)
బ్రాహ్మణ ఉవాచ। 14-23-5x(7814)
గుణజ్ఞానేషు విజ్ఞానం గుణజ్ఞానామభిజ్ఞతా।
పరస్పరం గుణానేతే నాభిజానంతి కర్హిచిత్॥ 14-23-5(93057)
జిహ్వా చక్షుస్తథా శ్రోత్రం త్వఙ్మనో బుద్ధిరేవ చ।
న గంధానధిగచ్ఛంతి ఘ్రాణస్తానధిగచ్ఛతి॥ 14-23-6(93058)
ఘ్రాణం చక్షుస్తథా క్షోత్రం త్వఙ్మనో బుద్ధిరేవ చ।
న రసానధిగచ్ఛంతి జిహ్వా తానధిగచ్ఛతి॥ 14-23-7(93059)
ఘ్రాణం జిహ్వా తథా శ్రోత్రం త్వఙ్మనో బుద్ధిరేవ చ।
న రూపాణ్యధిగచ్ఛంతి చక్షుస్తాన్యధిగచ్ఛతి॥ 14-23-8(93060)
ఘ్రాణం జిహ్వా తతశ్చక్షుః శ్రోత్రం బుద్ధిర్మనస్తథా।
న స్పర్శానధిగచ్ఛంతి త్వక్చ తానధిగచ్ఛతి॥ 14-23-9(93061)
ఘ్రాణం జిహ్వా చ చక్షుశ్చ త్వఙ్మనో బుద్ధిరేవ చ।
న శబ్దానధిగచ్ఛంతి శ్రోత్రం తానధిగచ్ఛతి॥ 14-23-10(93062)
ఘ్రాణం జిహ్వా చ చక్షుశ్చ త్వక్ శ్రోత్రం బుద్ధిరేవ చ।
సంకల్పాన్నాధిగచ్ఛంతి మనస్తానధిగచ్ఛతి॥ 14-23-11(93063)
ఘ్రాణం జిహ్వా చ చక్షుశ్చ త్వక్ శ్రోత్రం మన ఏవ చ।
న నిష్ఠామధిగచ్ఛంతి బుద్ధిస్తామధిగచ్ఛతి॥ 14-23-12(93064)
అత్రాప్యుదాహరంతీమమితిహాసం పురాతనం।
ఇంద్రియాణాం చ సంవాదం మనసశ్చైవ భామిని॥ 14-23-13(93065)
మన ఉవాచ। 14-23-14x(7815)
నాఘ్రాతి మామృతే ఘ్రాణం రసం జిహ్వా న వేత్తి చ।
రూపం చక్షుర్న గృహ్ణాతి త్వక్ స్పర్సం నావబుధ్యతే॥ 14-23-14(93066)
న శ్రోత్రం బుధ్యతే శబ్దం మయా హీనం కథంచన।
ప్రవరం సర్వబూతానామహమస్మి సనాతనం॥ 14-23-15(93067)
అగారాణీవ శూన్యాని శాంతార్చిష ఇవాగ్నయః।
ఇంద్రియాణి న భాసంతే మయా హీనాని నిత్యశః॥ 14-23-16(93068)
కాష్ఠానీవార్ద్రశుష్కాణి యతమానైరపీంద్రియైః।
గుణార్థాన్నాధిగచ్ఛంతి మామృతే సర్వజంతవః॥ 14-23-17(93069)
ఇంద్రియాణ్యూచుః। 14-23-18x(7816)
ఏవమేతద్భవేత్సత్యం యథైతన్మన్యతే భవాన్।
ఋతేఽస్మానస్మదర్థాంస్త్వం భోగాన్భుంక్తే భవాన్యది॥ 14-23-18(93070)
యద్యస్మాసు ప్రలీనేషు తప్రణం ప్రాణధారణం।
భోగాన్భుంక్తే భవాన్సత్యం యథైతన్మన్యతే తథా॥ 14-23-19(93071)
అథవాఽస్మాసు లీనేషు తిష్ఠత్సు విషయేషు చ।
యది సంకల్పమాత్రేణ భుంక్తే భోగాన్యథార్థవత్॥ 14-23-20(93072)
అథ చేన్మన్యసే సిద్ధిమస్మదర్థేషు నిత్యదా।
ఘ్రాణేన రూపమాదత్స్వ రసమాదత్స్వ చక్షుషా॥ 14-23-21(93073)
శ్రోత్రేణ గంధానాదత్స్వ స్పర్శానాదత్స్వ జిహ్వయా।
త్వచా చ శబ్దమాదత్స్వ బుద్ధ్యా స్పర్శమథాపి చ॥ 14-23-22(93074)
బలవంతో హ్యనియమా నియమా దుర్బలీయసాం।
భోగానపూర్వానాదత్స్వ నోచ్ఛిష్టం భోక్తుమర్హతి॥ 14-23-23(93075)
యథా హి శిష్యః శాస్తారం శ్రుత్యర్థమభిధావతి।
తతః శ్రుతముపాదాయ శ్రుతార్థముపతిష్ఠతి॥ 14-23-24(93076)
విషయానేవమస్మాభిర్దర్శితానభిమన్యసే।
అనుభూతానతీతాంశ్చ స్వప్నే జాగరణే తథా॥ 14-23-25(93077)
వైమనస్యం గతానాం చ జంతూనామల్పచేతసాం।
అస్మదర్థే కృతే దృశ్యతే ప్రాణధారణం॥ 14-23-26(93078)
బహూనపి హి సంకల్పాన్మత్వా స్వప్నానుపాస్య చ।
బుభుక్షయా పీడ్యమానో విషయానేన ధావతి॥ 14-23-27(93079)
అగారమద్వారమివ ప్రవిశ్య
సంకల్పభోగాన్విషయానవిందన్।
ప్రాణక్షయే శాంతిముపైతి నిత్యం
దారుక్షయేఽగ్నిర్జ్వలితో యథైవ॥ 14-23-28(93080)
కామం తు నష్టేషు గుణేషు సంగః
కామం చ నాన్యోన్యగుణోపలబ్ధిః।
అస్మాన్వినా నాస్తి తపోపలబ్ధి-
స్తామప్యృతే త్వాం న భజేత్ప్రహర్షః॥ ॥ 14-23-29(93081)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆశ్వమేధికపర్వణి అనుగీతాపర్వణి త్రయోవింశోఽధ్యాయః॥ 23 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.